हरिमोहन झा — मैथिलीक व्यंग्य-सम्राट
साहित्य· 19 min

Harimohan JhaThe Emperor of Maithili Satire

हरिमोहन झा — मैथिली के व्यंग्य-सम्राट

मुस्कान कुमारी·11 Jun 2026

Harimohan Jha is the unique satirist of Maithili literature whose "Khattar Kaka" is the sharpest and most entertaining commentary on Mithila's social life.

Table of Contents

हरिमोहन झा (1908–1984) मैथिली साहित्यक अद्वितीय व्यंग्यकार छथि जिनकर "खट्टर काका" मिथिलाक सामाजिक जीवनपर सबसँ तीक्ष्ण आ मनोरंजक टिप्पणी थिक। हुनकर व्यंग्यमे हास्यक संग गंभीर सामाजिक चिंतन सेहो भेटैत अछि।

प्रारंभिक जीवन आ शिक्षा#

हरिमोहन झाक जन्म दरभंगा जिलाक कुशेश्वरस्थान क्षेत्रमे भेल। ओ संस्कृत आ अंग्रेजी दुनू भाषामे उच्च शिक्षा प्राप्त केलनि, जे हुनकर लेखनमे पूर्व आ पश्चिमक ज्ञानक अद्भुत संगम दैत अछि। ओ बिहार सरकारमे प्रशासनिक सेवामे सेहो रहलाह।

"खट्टर काका"व्यंग्यक कालजयी रचना#

"खट्टर काका" हरिमोहन झाक सबसँ प्रसिद्ध रचना थिक, जतय ओ एकटा काल्पनिक पात्र खट्टर काकाक माध्यमसँ मिथिलाक सामाजिक रीति-रिवाज, अंधविश्वास आ पाखंडपर तीखा व्यंग्य करैत छथि। ई पात्र इएह गंभीर सामाजिक मुद्दापर सेहो हल्का-फुल्का ढंगसँ बात करैत छथि, जकरासँ पाठक हँसैत-हँसैत गंभीर बात सिखैत छथि।

व्यंग्यक शैली आ विषय#

हरिमोहन झाक व्यंग्यमे दहेज-प्रथा, जातिभेद, अंधविश्वास आ आधुनिकता-परंपराक द्वंद्व जेकाँ विषयपर गहींर टिप्पणी भेटैत अछि। हुनकर भाषा सरल मुदा प्रभावशाली छल, जे आम पाठककें सेहो सहजतासँ जोड़ैत छल। ई शैली मैथिली व्यंग्य-साहित्यक एकटा नव मानक स्थापित केलक।

अन्य रचना#

हरिमोहन झा "प्रणम्य देवता" आ "रंगशाला" जेकाँ अन्य रचना सेहो लिखलनि, जतय ओ सामाजिक आ राजनैतिक विषयपर अपन दृष्टिकोण प्रस्तुत केलनि। हुनकर संपूर्ण लेखन मिथिलाक बदलैत समाजक एकटा जीवंत दस्तावेज थिक।

साहित्यिक प्रभाव#

हरिमोहन झा मैथिली व्यंग्य-साहित्यक जनक मानल जाइत छथि। हुनकर शैलीक प्रभाव आजुक मैथिली लेखकपर सेहो देखल जा सकैत अछि। "खट्टर काका" आइयो मैथिली साहित्यक विद्यार्थी आ पाठकक बीच समान रूपसँ लोकप्रिय अछि।

निष्कर्ष#

हरिमोहन झा मैथिली साहित्यक जीवित सांस्कृतिक धरोहरकें समृद्ध करैत छथि — हुनकर हास्य आ व्यंग्य आजुओ मिथिलाक समाजपर एकटा दर्पण जकाँ अछि।

"खट्टर काकाक हास्यमे मिथिलाक सामाजिक सत्यक झलक भेटैत अछि।"

Share

How did this make you feel?

R

Read next

Same artist

Rajkamal Chaudhary — Maithili Aadhunikataaak Vidrohi Aawaj

19 min read

✍️ Suggest an edit

© 2026 MithilaDwaar. All Rights Reserved.

This article is original content created by MithilaDwaar. Unauthorized copying, reproduction, or republication of any content, images, or translations without written permission is prohibited.

Originally published on MithilaDwaar · 11 June 2026 · Muskan Kumari

See our Terms of Use and Privacy Policy.

Cite: Harimohan Jha — The Emperor of Maithili Satire — MithilaDwaar (https://www.mithiladwaar.com/blog/harimohan-jha-maithili-humor)

Request permission to republish

Mithila Digest

हर सप्ताह मिथिला — एक शब्द, एक त्योहार, एक लेख

One Maithili word · one festival fact · one article · one product — every week.

See this week's preview →
म

मुस्कान कुमारी

Muskan Kumari

MithilaDwaar Editorial Team

More articles →

Learn Maithili from this article

ई लेख सँ जुड़ल मैथिली पाठ आ पाठ्यक्रम

✨

You might also like

अहाँ के ई पसिन्न आओत

After the story

Comments (0)

Sign in to share your thoughts on this article.