गंगा देवी — मधुबनी चित्रकलाक आधुनिक मास्टर
कला· 19 min

Ganga DeviThe Modern Master of Madhubani Painting

गंगा देवी — मधुबनी चित्रकला की आधुनिक मास्टर

राहुल शर्मा·11 Jun 2026

Ganga Devi is the great master of Madhubani painting whose colours speak of all of Mithila's life — its joys, its pain, its struggles.

Table of Contents

र

गंगा देवी (1928–1991) मधुबनी चित्रकलाक ओ महान गुरु छथि जिनकर रंगमे मिथिलाक सम्पूर्ण जीवन — हुनकर सुख, हुनकर पीड़ा, हुनकर संघर्ष — बजैत अछि। ओ मिथिला चित्रकलाकें गाम-घरसँ निकालि क' विश्व कला मंचधरि पहुँचेलनि।

प्रारंभिक जीवन#

गंगा देवीक जन्म मधुबनी जिलाक रत्ती गाममे एकटा कायस्थ परिवारमे भेल। मिथिलाक बहुत रास महिला जकाँ, ओ सेहो घरक भितरिया आँगन आ भितरक दीवारपर चित्रकला सीखलनि। ई कला हुनका माँ आ दादीसँ मौखिक परंपराक रूपमे भेटलनि।

कागजपर चित्रकलाक आरंभ#

1960-70क दशकमे, जखन भास्कर कुलकर्णी जेकाँ कला-विशेषज्ञ मिथिलाक महिला कलाकारकें कागजपर पेंटिंग करय लेल प्रोत्साहित केलनि, तखन गंगा देवीक प्रतिभा उजागर भेल। ओ अपन शैलीमे रेखाचित्र आ बारीक विवरणपर विशेष ध्यान दैत छलीह, जे हुनका बाकी कलाकारसँ अलग बनबैत छल।

कर्नाटक शैलीक विकास#

गंगा देवी "कर्नाटक" वा "भरनी" शैलीक विशेषज्ञ छलीह, जकरामे काला-सफेद रंगसँ बारीक रेखाचित्र बनाओल जाइत अछि। हुनकर काज एतेक विस्तृत आ सूक्ष्म छल जे एकर तुलना कोनो शास्त्रीय चित्रकलासँ कएल जा सकैत अछि। ओ धार्मिक कथा, प्रकृति आ सामाजिक विषयपर सेहो चित्र बनओलनि।

अंतर्राष्ट्रीय पहचान#

गंगा देवी 1980क दशकमे अमेरिका यात्रा केलनि, जतय हुनका "कैंसर सीरीज़" बनेबाक अनुभव भेल — जखन हुनका कैंसर पता चलल, तखन ओ अपन बीमारीक अनुभवकें चित्रकलाक माध्यमसँ व्यक्त केलनि। ई शृंखला हुनकर सबसँ मार्मिक आ प्रसिद्ध काज मानल जाइत अछि।

सम्मान आ विरासत#

गंगा देवीकें 1984मे पद्मश्री सम्मानसँ सम्मानित कएल गेल। हुनकर काज दुनियाभरिक संग्रहालयमे प्रदर्शित अछि, आ ओ मधुबनी चित्रकलाकें एकटा गाम्य कलासँ विश्व-प्रसिद्ध कलाक रूपमे स्थापित करबामे अग्रणी भूमिका निभेलनि।

निष्कर्ष#

गंगा देवी मिथिलाक जीवित सांस्कृतिक धरोहरकें समृद्ध करैत छथि — हुनकर रंग आ रेखा मिथिलाक स्त्री-शक्तिक अद्वितीय उदाहरण थिक।

"गंगा देवीक हर रेखामे मिथिलाक आत्माक धड़कन सुनल जा सकैत अछि।"

Share

How did this make you feel?

M

Read next

Recommended

Madhubani Chitrakala — Matis thaki Vishwamanch dhari

18 min read

✍️ Suggest an edit

© 2026 MithilaDwaar. All Rights Reserved.

This article is original content created by MithilaDwaar. Unauthorized copying, reproduction, or republication of any content, images, or translations without written permission is prohibited.

Originally published on MithilaDwaar · 11 June 2026 · Rahul Sharma

See our Terms of Use and Privacy Policy.

Cite: Ganga Devi — The Modern Master of Madhubani Painting — MithilaDwaar (https://www.mithiladwaar.com/blog/ganga-devi-madhubani-modern-master)

Request permission to republish

Mithila Digest

हर सप्ताह मिथिला — एक शब्द, एक त्योहार, एक लेख

One Maithili word · one festival fact · one article · one product — every week.

See this week's preview →
र

राहुल शर्मा

Rahul Sharma

MithilaDwaar Editorial Team

More articles →

Learn Maithili from this article

ई लेख सँ जुड़ल मैथिली पाठ आ पाठ्यक्रम

✨

Explore MithilaDwaar

मिथिलाद्वार केर खजाना

After the story

Comments (0)

Sign in to share your thoughts on this article.