दरभंगा घराना — धरुपदक महान परंपरा
संस्कृति· 11 min

Darbhanga GharanaThe Great Tradition of Dhrupad

दरभंगा घराना — धरुपद की महान परम्परा

MithilaDwaar Editorial·11 Jun 2026

Darbhanga Gharana is a great centre of the Dhrupad tradition of Indian classical music, symbolising Mithila's musical richness.

Table of Contents

M

धरुपद भारतीय शास्त्रीय संगीतक सबसँ प्राचीन, शुद्ध आ गंभीर गायन शैली थिक। एहि शैलीमे संस्कृत आ ब्रज भाषाक रचना, चार तुक (स्थायी, अन्तरा, संचारी, आभोग) — एकटा विशेष संरचना होइत अछि।

दरभंगा घरानाक विशेषता#

मिथिलाक दरभंगा घराना धरुपदक चारि प्रमुख घरानामेसँ एकटा थिक। एहि घरानाक विशेषता अछि गंभीर, भारयुक्त आ आध्यात्मिकगायन शैली। रामचतुर मल्लिक (1888–1990) — जे 101 वर्ष जीलाह — एहि घरानाक सबसँ प्रसिद्ध प्रतिनिधि थिक।

आधुनिक पुनर्जागरण#

आजुक दिन उदय भवालकर, रियाज खान जेकाँ कलाकार धरुपद परंपराकें जीवित राखि रहल छथि। ITC Sangeet Research Academy, Dhrupad Mela — एहि संस्था आ आयोजन एहि परंपराकें नव पीढ़ी धरि पहुँचेबाक काज करैत अछि।

मिथिलामे प्रचलन#

दरभंगा घराना मिथिलाक ग्रामीण आ शहरी दुनू वातावरणमे अलग-अलग रूपमे देखल जा सकैत अछि। दरभंगा, मधुबनी, सीतामढ़ी, सहरसा — प्रत्येक जिलामे स्थानीय रीति-रिवाजक संगम होइत अछि।

सांस्कृतिक महत्व#

दरभंगा घराना मिथिलाक सांस्कृतिक पहचान, लोकआस्था, आ सामाजिक जीवनक अभिन्न अंग अछि। ई केवल इतिहासक विषय नहि — आजहियो जीवित अनुभव अछि जे परिवार, गाम, आ समुदायक बीच साझा होइत अछि।

लोकजीवनसँ जुड़ाव#

मिथिलाक लोकगीत, लोककथा, आ दैनिक जीवनमे दरभंगा घरानाक गहरा प्रभाव देखल जा सकैत अछि। बुजुर्ग कहानी सुनाबैत छथि, महिला गीत गाबैत छथि, आ बच्चा संस्कार सिखैत अछि — ई मौखिक परंपरा संस्कृतिक निरंतरताक मुख्य साधन अछि।

आधुनिक संदर्भ#

आज दरभंगा घरानाक विषयपर पुस्तक, लेख, डॉक्यूमेंट्री, आ digital content निर्माण हो रहल अछि। MithilaDwaar जेकाँ पहल — मैथिली, हिंदी, आ अंग्रेजीमे ज्ञान पहुँचाबैत अछि।

संरक्षणक दायित्व#

नव पीढ़ीक लेल दरभंगा घरानाक ज्ञान संरक्षित करब — हम सभक साझा जिम्मेदारी अछि। स्कूल, परिवार, सांस्कृतिक संस्था — तीनू मिलि परंपरा जीवित राखि सकैत अछि।

विरासत आ भविष्य#

दरभंगा घराना मिथिलाक सांस्कृतिक पहचानक अभिन्न अंग अछि। दरभंगा, मधुबनी, सीतामढ़ी, सहरसा आ जनकपुर — सभ क्षेत्रमे ई परंपरा अलग-अलग रूपमे जीवित अछि। ग्रामीण मेला, पारिवारिक संस्कार, आ सामूहिक उत्सव — एहि सभ स्थलपर एकर जीवंत रूप देखल जा सकैत अछि। मिथिलाक युवा पीढ़ी, डिजिटल माध्यम, आ सांस्कृतिक संस्थासभ मिलि एकर संरक्षणक नव रास्ता खोलि रहल अछि। विदेशमे बसल मैथिल समुदाय सेहो अपन माटि, भाषा, आ रीति-रिवाजसँ जुड़ल रहैत अछि।

निष्कर्ष#

दरभंगा घराना मिथिलाक जीवित सांस्कृतिक धरोहरक महत्वपूर्ण अंग अछि। एकर समझ, मनाव, आ संरक्षण — प्रत्येक मैथिल पीढ़ीक साझा जिम्मेदारी अछि।

"मिथिला अपन भाषा, कला, पर्व, आ परम्परामे बसैत अछि।"

Share

How did this make you feel?

M

Read next

Same artist

Maithili Thakur — Mithilak Sonit Swar

13 min read

✍️ Suggest an edit

© 2026 MithilaDwaar. All Rights Reserved.

This article is original content created by MithilaDwaar. Unauthorized copying, reproduction, or republication of any content, images, or translations without written permission is prohibited.

Originally published on MithilaDwaar · 11 June 2026 · MithilaDwaar Editorial

See our Terms of Use and Privacy Policy.

Cite: Darbhanga Gharana — The Great Tradition of Dhrupad — MithilaDwaar (https://www.mithiladwaar.com/blog/mithila-dhrupad-classical-music)

Request permission to republish

Mithila Digest

हर सप्ताह मिथिला — एक शब्द, एक त्योहार, एक लेख

One Maithili word · one festival fact · one article · one product — every week.

See this week's preview →
M

MithilaDwaar Editorial

MithilaDwaar Editorial

MithilaDwaar Editorial Team

More articles →

Learn Maithili from this article

ई लेख सँ जुड़ल मैथिली पाठ आ पाठ्यक्रम

✨

Explore MithilaDwaar

मिथिलाद्वार केर खजाना

After the story

Comments (0)

Sign in to share your thoughts on this article.