मैथिली लोकगीत — जीवनक संगीतमय यात्रा
लोककला· 9 min

Maithili Folk SongsLife's Musical Journey

मैथिली लोकगीत — जीवन की संगीतमय यात्रा

अस्तुति सिंह·23 Jun 2026

Sohar, Madwa, Samdaun, Chhath, Phagua, Vidyapati pad — Maithili folk songs accompany life from birth to death.

Table of Contents

अ

मैथिली लोकगीत मिथिलाक जनजीवन, संस्कृति, भावनात्मक संसार आ सामाजिक परम्पराक जीवित अभिव्यक्ति थिक। ई गीत केवल मनोरञ्जनक साधन नहि, बल्कि जन्मसँ मृत्यु धरि मनुष्यक सम्पूर्ण जीवनयात्राक संगी बनि कऽ चलैत अछि। मैथिली लोकगीतक विशेषता ई अछि जे एकर ज्ञान कोनो विद्यालय वा शास्त्रसँ नहि, बल्कि माँसँ बेटी, आजीसँ नातिन आ एक पीढ़ीसँ दोसर पीढ़ीमे स्वाभाविक रूपेँ स्थानान्तरित होइत अछि।

मिथिलाक प्रत्येक संस्कार, पर्व-त्योहार, कृषि कार्य, ऋतु परिवर्तन, भक्ति, प्रेम, विरह आ सामाजिक उत्सवमे लोकगीतक विशेष स्थान अछि। एहि गीतसभमे मिथिलाक माटिक सोंध सुगन्ध, लोकजीवनक सरलता आ भावनाक गहराइ स्पष्ट रूपसँ अनुभव कएल जा सकैत अछि।

लोकगीतक विशेषता#

  • ◆सरल आ सहज भाषा
  • ◆लोकजीवनसँ गहींर सम्बन्ध
  • ◆मौखिक परम्परासँ संरक्षित
  • ◆सामूहिक गायनक परम्परा
  • ◆भाव, रस आ संगीतक अद्भुत समन्वय
  • ◆संस्कार आ पर्व-त्योहारसँ घनिष्ठ सम्बन्ध

मैथिली लोकगीतक प्रमुख प्रकार#

सोहरजन्मक गीत#

शिशुक जन्मक अवसरपर महिलासभ द्वारा गाओल जाएवला गीतकेँ सोहर कहल जाइत अछि। एहि गीतसभमे नवजात शिशुक स्वागत, मातृत्वक आनन्द आ परिवारक प्रसन्नताक भाव प्रकट होइत अछि।

"कहाँ सँ आयल रे लाल हमर आँगनमे।

माँ-बाबूक लाल, सबके दुलारा।।"

सोहर गीत मिथिलाक प्रत्येक घरमे पीढ़ीसँ पीढ़ी गाओल जाइत रहल अछि।

मड़वा गीत#

विवाहक अवसरपर मण्डप (मड़वा) गड़बाक समय गाओल जाएवला गीत मड़वा गीत कहल जाइत अछि। एहि गीतसभमे उल्लास, मंगलकामना आ हास्यक सुन्दर मिश्रण भेटैत अछि।

"मड़वा गड़ल आँगनमे, बाजल शुभ शहनाइ।

आयल बरियाती, मनाउ बधाइ।।"

लगनी गीत#

विवाह संस्कारक विभिन्न अवसरपर लगनी गीत गाओल जाइत अछि। वर-यात्रा, कन्यादान, कोहबर आ अन्य रस्मसभमे महिलासभ सामूहिक रूपसँ ई गीत गबैत छथि।

लगनी गीत मिथिलाक विवाह संस्कृतिक आत्मा मानल जाइत अछि।

समदाउन गीत#

कन्याविदाईक समय गाओल जाएवला भावपूर्ण गीतकेँ समदाउन कहल जाइत अछि। एहि गीतसभमे माता-पिता, भाई-बहिन आ कन्याक भावनात्मक सम्बन्धक मार्मिक चित्रण भेटैत अछि।

समदाउन गीत सुनि कतेको बेर वातावरण भावुक भऽ जाइत अछि।

निष्कर्ष#

ई परम्परा मिथिलाक जीवित सांस्कृतिक धरोहरकेँ समृद्ध करैत अछि।

"मिथिला अपन भाषा, कला, पर्व आ परम्परामे बसैत अछि।"

Share

How did this make you feel?

M

Read next

Same artist

Maithili Thakur — Mithilak Sonit Swar

13 min read

✍️ Suggest an edit

© 2026 MithilaDwaar. All Rights Reserved.

This article is original content created by MithilaDwaar. Unauthorized copying, reproduction, or republication of any content, images, or translations without written permission is prohibited.

Originally published on MithilaDwaar · 23 June 2026 · Astuti Singh

See our Terms of Use and Privacy Policy.

Cite: Maithili Folk Songs — Life's Musical Journey — MithilaDwaar (https://www.mithiladwaar.com/blog/maithili-lok-geet-sangeet-ki-dhara)

Request permission to republish

Mithila Digest

हर सप्ताह मिथिला — एक शब्द, एक त्योहार, एक लेख

One Maithili word · one festival fact · one article · one product — every week.

See this week's preview →
अ

अस्तुति सिंह

Astuti Singh

MithilaDwaar Editorial Team

More articles →

Learn Maithili from this article

ई लेख सँ जुड़ल मैथिली पाठ आ पाठ्यक्रम

✨

You might also like

अहाँ के ई पसिन्न आओत

After the story

Comments (0)

Sign in to share your thoughts on this article.